Επιπτώσεις στην Υγεία

Επιπτώσεις στην Υγεία

Ένας ενήλικας χρειάζεται περισσότερα από 10000 λίτρα αέρα κάθε μέρα, αναπνέοντας περίπου 20000 φορές. Άρα, η ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία και επηρεάζει την ποιότητα ζωής μας.

H ατμοσφαιρική ρύπανση θεωρείται υπεύθυνη για μεγάλο αριθμό θανάτων, αλλά και ασθενειών του αναπνευστικού/καρδιαγγειακού συστήματος, σε παγκόσμιο επίπεδο. Σήμερα, η ατμοσφαιρική ρύπανση επηρεάζει σημαντικά την υγεία και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, ειδικά των κατοίκων αστικών κέντρων.

Η ακόλουθη εικόνα παρουσιάζει σχηματικά βασικές επιπτώσεις στην υγεία κάποιων ατμοσφαιρικών ρύπων.

 

Health Impacts of Pollution

Πηγή: EEA Signals 2013 — Every breath we take. Improving air quality in Europe, European Environment Agency.

 

Περισσότερες πληροφορίες για τις επιδράσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία μπορούν να βρεθούν σε εξειδικευμένες επιστημονικές έρευνες, αποτελέσματα των οποίων διατίθενται και μέσω διαδικτύου. Οι ακόλουθες δημοσιεύσεις αναφέρονται για λόγους ενημέρωσης και μόνο, και το ότι συμπεριλαμβάνονται εδώ δεν σημαίνει οτι εκφράζουν την επίσημη άποψη του ΚΠΑΣΣ ή ότι συνδέονται με τον ΚΠΑ με οποιονδήποτε τρόπο.

  • Κατσουγιάννη Κ., Αναλυτής Α., Σαμόλη Ε. και Τουλούμη Γ., Επιδράσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία και συνέργεια με μετεωρολογικούς παράγοντες: Αποτελέσματα επιδημιολογικών μελετών
  • ΚΕΕΛΠΝΟ, Ατμοσφαιρική ρύπανση και δημόσια υγεία

Ο αέρας που βρίσκεται γύρω μας είναι απαραίτητος για την αναπνοή, στην οποία στηρίζουμε την ύπαρξή μας. Η ποιότητα του αέρα σχετίζεται άμεσα με το περιεχόμενό του σε ατμοσφαιρικούς ρύπους που είναι επιβλαβείς για τον άνθρωπο και έχουν αρνητική επίδραση και στο περιβάλλον. Η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να οδηγήσει σε αναπνευστικά προβλήματα, να επιδεινώσει την κατάσταση υγείας ατόμων που πάσχουν από καρδιοαναπνευστικές παθήσεις και αλλεργίες, και να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό σε νευρολογικό, αναπαραγωγικό, και αναπτυξιακό επίπεδο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον “ευάλωτο” πληθυσμό, όπως τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες γυναίκες, οι πάσχοντες από αναπνευστικά/ καρδιαγγειακά προβλήματα και οι έχοντες αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα. Επίσης, οι άνθρωποι που εργάζονται στο ύπαιθρο, και ιδιαίτερα αυτοί που εμπλέκονται σε σωματική δραστηριότητα μεγάλης έντασης (αθλητισμός), μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε αυξημένες συγκεντρώσεις ρύπων στην ατμόσφαιρα. Λεπτομερείς πληροφορίες των επιπτώσεων κάθε ρύπου στην υγεία σας είναι διαθέσιμες στις επόμενες σελίδες.

Προσοχή: οι πληροφορίες που παρέχονται εδώ έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα, δεν αποτελούν επίσημες προτάσεις της διοίκησης και δεν την δεσμεύουν καθ’οιονδήποτε τρόπο, και δεν δύνανται να υποκαταστήσουν την εξειδικευμένη άποψη ενός ειδικού. Εάν θεωρείτε ότι υπάρχει πιθανότητα αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία σας από την έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικών ρύπων, ή ανήκετε στις λεγόμενες “ευαίσθητες” ομάδες πληθυσμού, σας προτρέπουμε να συμβουλευθείτε τον γιατρό σας.

Οξείδια του αζώτου (NOx)

Ως οξείδια του αζώτου (NOx) χαρακτηρίζουμε συνήθως μία ομάδα αερίων που αποτελείται από μονοξείδιο (NO) και διοξείδιο (ΝΟ2) του αζώτου, η οποία προκύπτει από διαδικασίες καύσης (κυρίως σε βιομηχανικές διεργασίες και μεταφορές). Η πλειοψηφία των εκπομπών NOx αποτελείται από μονοξείδιο του αζώτου. Τα NOx συνεισφέρουν στη δημιουργία όζοντος και αιωρούμενων σωματιδίων.

Πηγές

Πηγές των οξειδίων του αζώτου αποτελούν οι διεργασίες καύσης με υψηλές θερμοκρασίες, όπως αυτές που λαμβάνουν χώρα σε μηχανές εσωτερικής καύσης. Το διοξειδίου του αζώτου αποτελεί συνήθως το 5-10% των συνολικών εκπομπών, με εξαίρεση τα πετρελαιοκίνητα οχήματα, στα οποία μπορεί να φτάσει το 70%. Στην Κύπρο το 60% των εκπομπών NOx προέρχονται από την παραγωγή και χρήση ενέργειας, και το 35% από τις οδικές μεταφορές, σύμφωνα με σχετική έκδοση (fact sheet) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος.

Επιπτώσεις

Η υπερβολική έκθεση στα οξείδια του αζώτου μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο αίμα, το ήπαρ, τους πνεύμονες και τον σπλήνα. Σε συνδυασμό δε με το διοξείδιο του θείου μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της βλαπτικότητας για τον άνθρωπο, σε σχέση με τις επιπτώσεις των δύο ρύπων ξεχωριστά.

Τα οξείδια του αζώτου αντιδρούν με την αμμωνία, την υγρασία, και άλλες ενώσεις για να δημιουργήσουν το νιτρικό οξύ που πολλές φορές λαμβάνει τη μορφή σωματιδίων στην ατμόσφαιρα. Στις επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία περιλαμβάνονται οι δυσκολίες στην αναπνοή και οι παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, οι βλάβες στον ιστό των πνευμόνων, και η μείωση του προσδόκιμου ζωής. Τα μικρά σωματίδια διαπερνούν τα ευαίσθητα μέρη των πνευμόνων και μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν καρδιοαναπνευστικές ασθένειες, όπως το εμφύσημα και η βρογχίτιδα.

Τα οξείδια του αζώτου αντιδρούν εύκολα με τις κοινές οργανικές χημικές ουσίες και το όζον, για να διαμορφώσουν ένα ευρύ σύνολο ουσιών που είναι τοξικές και μπορούν να προκαλέσουν βιολογικές μεταλλαγές.

Το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2) σε υψηλές συγκεντρώσεις προκαλεί αναπνευστικά προβλήματα, ιδιαίτερα σε άτομα που υποφέρουν από άσθμα και σε παιδιά.

Πηγή: European Environment Agency Air Quality Report, 2013

Διοξείδιο του θείου (SO2)

Το διοξείδιο του θείου προέρχεται κυρίως από καύσεις ορυκτών καυσίμων με περιεκτικότητα σε θείο, αλλά και από κάποιες βιομηχανικές διεργασίες, ενώ οι εκρήξεις ηφαιστείων αποτελούν μία από τις σημαντικότερες φυσικές πηγές. Πρόκειται για αέριο ρύπο που συνδέθηκε με τα πρώτα επεισόδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης και που οι συγκεντρώσεις του βαίνουν σταθερά μειούμενες στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια.

Πηγές

Πηγές του διοξειδίου του θείου είναι οι διεργασίες που συνδέονται με τη χρήση καυσίμων πλούσιων σε θείο, όπως η παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και κάποιες κατηγορίες μεταφορών. Το 60% περίπου των οξειδίων του θείου στην Ευρώπη προέρχεται από την παραγωγή και διανομή ενέργειας. Το SO2 δύναται να συνεισφέρει στην σωματιδιακή ρύπανση, δημιουργώντας δευτερογενή θειούχα σωματίδια στην ατμόσφαιρα.

Επιπτώσεις: Μακροχρόνια Έκθεση

Μακροχρόνια έκθεση στο διοξείδιο του θείου μπορεί να προκαλέσει αναπνευστικά προβλήματα, να τροποποιήσει τον αμυντικό μηχανισμό των πνευμόνων και να επιδεινώσει τυχόν υπάρχουσες καρδιοαγγειακές παθήσεις. Άτομα ιδιαίτερα ευπαθή σε τέτοιες συνθήκες είναι αυτά που πάσχουν από καρδιοαγγειακές και χρόνιες πνευμονολογικές παθήσεις (όπως η βρογχίτιδα ή το εμφύσημα), τα άτομα που πάσχουν από άσθμα, καθώς και τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι. Το SO2 συνεισφέρει στην όξινη απόθεση (acid deposition), φαινόμενο που μπορεί να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις σε οικοσυστήματα (δάση, ποταμοί, λίμνες κλπ).

Πηγή: European Environment Agency Air Quality Report, 2013

 

Μονοξείδιο του άνθρακα (CO)

Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ένα αέριο με «ύπουλα» χαρακτηριστικά ως προς τις επιπτώσεις που δύναται να έχει στην υγεία. Προέρχεται από την ατελή καύση ορυκτών καυσίμων και βιοκαυσίμων και βρίσκεται ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές.

Πηγές

Το μονοξείδιο του άνθρακα εκπέμπεται κυρίως από την κυκλοφορία οχημάτων, τη βιομηχανία και τις οικίες. Στην Κύπρο το 70% των εκπομπών προέρχεται από την οδική κυκλοφορία και το 20% από την παραγωγή και χρήση ενέργειας.

Επιπτώσεις

Η υπερβολική έκθεση στο μονοξείδιο του άνθρακα (CO) μπορεί να έχει επιπτώσεις στο αίμα, τον εγκέφαλο, την καρδιά. Το μονοξείδιο του άνθρακα αντιδρά με άλλους ρύπους με αποτέλεσμα τη δημιουργία όζοντος στο επίπεδο του εδάφους, το οποίο μπορεί να βλάψει την ανθρώπινη υγεία.

Το μονοξείδιο του άνθρακα μειώνει την ικανότητα του αίματος να μεταφέρει οξυγόνο σε βασικούς ιστούς του οργανισμού, επιδρώντας κυρίως στο καρδιοαγγειακό και νευρικό σύστημα. Υψηλές συγκεντρώσεις μονοξειδίου του άνθρακα προκαλούν ζαλάδες, πονοκεφάλους και κόπωση. Υγιή άτομα εκτεθειμένα σε ψηλά επίπεδα, μπορεί να υποστούν προσωρινή μείωση της πνευματικής τους διαύγειας καθώς και της όρασης τους.

Προσοχή: Επειδή το μονοξείδιο του άνθρακα παράγεται και ως αποτέλεσμα ατελούς καύσης, η έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις εντός χώρου του οποίου ο αέρας δεν ανανεώνεται, δύναται να οδηγήσει στην απώλεια αισθήσεων και στο θάνατο. Για την αποφυγή τέτοιων συμβάντων θα πρέπει να προβαίνετε στην συντήρηση των χρησιμοποιούμενων συστημάτων και συσκευών καύσης, και να αποφεύγετε να χρησιμοποιείτε διαδικασίες καύσης σε κλειστό χώρο για μαγείρεμα ή θέρμανση (π.χ. μαγκάλι).

Πηγή: European Environment Agency Air Quality Report, 2013

Όζον (Ο3)

Το όζον είναι ένα αέριο που αποτελείται από τρία άτομα οξυγόνου, και προκύπτει ως αποτέλεσμα χημικών μετασχηματισμών στην ατμόσφαιρα. Έτσι, δεν εκπέμπεται άμεσα, και γι’αυτό ονομάζεται δευτερογενής ρύπος. Όταν το όζον βρίσκεται στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας (στρατόσφαιρα), μας προστατεύει από την επικίνδυνη υπέρυθρη ακτινοβολία του Ήλιου. Όταν όμως βρίσκεται στο στρώμα της ατμόσφαιρας όπου ζούμε και δραστηριοποιούμαστε (δηλ. στην τροπόσφαιρα), το όζον είναι ένας σημαντικός ρύπος που επηρεάζει τη δημόσια υγεία και τα οικοσυστήματα.

Πηγές

Το όζον σε επίπεδο εδάφους δημιουργείται ως αποτέλεσμα πολύπλοκων χημικών αντιδράσεων μεταξύ πρόδρομων αερίων, όπως τα οξείδια του αζώτου και μη μεθανικών πτητικών οργανικών ενώσεων. Το μεθάνιο και το μονοξείδιο του άνθρακα επίσης παίζουν ρόλο στη δημιουργία του.

Επιπτώσεις

Το όζον σε υψηλές συγκεντρώσεις μπορεί να ερεθίσει το αναπνευστικό σύστημα, προκαλώντας βήχα, αίσθημα ξηρότητας στο λαιμό και πόνο στο στήθος, φλεγμονή στους πνεύμονες και πιθανή επιδεκτικότητα σε μολύνσεις του αναπνευστικού. Τα μέτρια επίπεδα όζοντος μπορεί να ενοχλήσουν τα μάτια, τη μύτη, το λαιμό, και τους πνεύμονες. Τα παιδιά, ιδιαίτερα αυτά που υποφέρουν από άσθμα, τίθενται περισσότερο σε κίνδυνο από την έκθεση στο όζον. Η έκθεση σε χαμηλές συγκεντρώσεις όζοντος έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί σημαντική προσωρινή μείωση στην ικανότητα των πνευμόνων να λειτουργήσουν κανονικά, ακόμη και σε υγιείς ενήλικες. Υψηλά επίπεδα όζοντος μπορούν να προκαλέσουν δυσφορία, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με υψηλές θερμοκρασίες (φαινόμενο που συναντάται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού).

Μακροπρόθεσμη Έκθεση
Οι πληθυσμιακές μελέτες που αφορούν την μακροπρόθεσμη έκθεση σε χαμηλού επιπέδου συγκεντρώσεις όζοντος δείχνουν ότι ο ρύπος αυτός μπορεί να οδηγήσει στη μόνιμη μείωση της ικανοποιητικής λειτουργίας των πνευμόνων. Μελέτες σε ζώα έχουν δείξει ότι η χρόνια υψηλού επιπέδου έκθεση μπορεί να προκαλέσει μόνιμη δομική βλάβη στους πνεύμονες.

Βραχυπρόθεσμη Έκθεση
Η βραχυπρόθεσμη έκθεση στο όζον μπορεί να προκαλέσει αυξανόμενη ευαισθησία στα αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα και άλλους ερεθιστικούς παράγοντες, επιτείνοντας την επίδρασή τους στον οργανισμό, και μπορεί επίσης να εξασθενίσει το ανοσοποιητικό σύστημα. Η έκθεση σε υψηλά επίπεδα όζοντος συνεπάγεται μείωση της ποσότητας του οξυγόνου που αναπνέουμε, γεγονός που επιβαρύνει όσους πάσχουν από καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα και μπορεί να οδηγήσει σε εξασθένηση και κίνδυνο θανάτου.

Πηγή: European Environment Agency Air Quality Report, 2013

Αιωρούμενα Σωματίδια (Α.Σ.)

Ο ρύπος που ονομάζουμε Αιωρούμενα Σωματίδια (Α.Σ.) είναι ουσιαστικά ένα μείγμα στερεών και υγρών σωματιδίων με διαφορετικές διαστάσεις. Παρά το γεγονός ότι δεν πρόκειται για σφαιρικά σωματίδια αλλά για συσσωματώματα ακανόνιστου σχήματος, η μέση διάμετρός τους (που επιστημονικά ονομάζεται αεροδυναμική διάμετρος) τα κατατάσσει ως ακολούθως: 

Αυτά που έχουν μέση διάμετρο μικρότερη ή ίση των 10 μm (μία ανθρώπινη τρίχα έχει μέση διάμετρο 50-60 μm, δηλαδή 50-60 εκατομμυριοστά του μέτρου). Περιλαμβάνουν όλα τα σωματίδια μικρότερης διαμέτρου, και περιληπτικά αναφέρονται ως ΑΣ10. Πρόκειται για σωματίδια που κατακάθονται στη γη σχετικά γρήγορα λόγω του βάρους τους. Χωρίζονται σε υποκατηγορίες, ως ακολούθως:

  • Αυτά που έχουν διάμετρο μεταξύ 2.5 μm και 10μm (ονομάζονται συνήθως αδρά ή χονδρόκοκκα εισπνεύσιμα αιωρούμενα σωματίδια).
  • Αυτά που έχουν διάμετρο κάτω των 2.5 μm (ονομάζονται συνήθως λεπτά ή λεπτόκοκκα αναπνεύσιμα αιωρούμενα σωματίδια). Περιλαμβάνουν όλα τα σωματίδια μικρότερης διαμέτρου, και περιληπτικά αναφέρονται ως ΑΣ2.5 και παραμένουν στην ατμόσφαιρα περισσότερο από τα ΑΣ10.
  • Αυτά που έχουν διάμετρο μικρότερη από 1μm (ονομάζονται υπέρλεπτα).

Πηγές

Τα Α.Σ. παράγονται από ανθρωπογενείς και φυσικές δραστηριότητες, και δύνανται να περιέχουν διάφορες οργανικές και ανόργανες ενώσεις, ενώ μπορεί να περιλαμβάνουν και βιολογικούς παράγοντες όπως αερομεταφερόμενη γύρη. Τα Α.Σ. ανθρωπογενούς προέλευσης παράγονται κυρίως από διαδικασίες καύσης και από μηχανικές διεργασίες, και συνδέονται άμεσα με εκπομπές από την κυκλοφορία και βιομηχανικές δραστηριότητες. Στην περίπτωση των Α.Σ. φυσικής προέλευσης, βασικός παράγοντας επίδρασης για την Κύπρο είναι η σκόνη της Σαχάρας, ενώ τα σταγονίδια θαλασσινού νερού δύνανται επίσης να συμβάλλουν στα επίπεδα σωματιδίων στον αέρα.

Επιπτώσεις

Τα Α.Σ. εναποτίθενται κυρίως στους πνεύμονες και με την πάροδο του χρόνου επιφέρουν σοβαρές βλάβες στην υγεία. Η υπερβολική και μακροχρόνια έκθεση στα Α.Σ. συμβάλλει στη δημιουργία χρόνιων αναπνευστικών προβλημάτων σε ενήλικες και παιδιά, δύναται να επιδεινώσει καταστάσεις άσθματος, και μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο για αρρυθμίες, καρδιακή ανακοπή και πρόωρο θάνατο. Διάφορες μελέτες συνδέουν τα επίπεδα των Α.Σ. με τις αυξημένες εισαγωγές στα νοσοκομεία και ειδικά στο τμήμα πρώτων βοηθειών. Τα παιδιά, τα άτομα που πάσχουν από άσθμα ή έχουν καρδιολογικά προβλήματα και οι ηλικιωμένοι είναι οι ομάδες του πληθυσμού που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στην έκθεση σε ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις Α.Σ. στην ατμόσφαιρα. Όσο πιο μικρά είναι τα σωματίδια τόσο μεγαλύτερη η επικινδυνότητά τους (λόγω του βάθους διείσδυσης στο αναπνευστικό μας σύστημα), η οποία πάντως εξαρτάται και από τη σύστασή τους. Σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι τα Α.Σ. που προέρχονται από την κυκλοφορία έχουν ενοχοποιηθεί για την αύξηση προβλημάτων αναπνοής σε παιδιά, ενώ σχετίζονται με τη συχνότητα εμφάνισης άσθματος.

Μακροπρόθεσμη Έκθεση

Οι άνθρωποι που ζουν για μακρύ χρονικό διάστημα (έτη) σε περιοχές που παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα συγκέντρωσης Α.Σ., χαρακτηρίζονται από αυξημένη συχνότητα εμφάνισης προβλημάτων υγείας, όπως η μειωμένη λειτουργία των πνευμόνων και η ανάπτυξη χρόνιας βρογχίτιδας. Συγκεντρώσεις Α.Σ. (ιδιαίτερα των λεγόμενων λεπτών, δηλαδή των ΑΣ2.5), όπως αυτές που συναντούμε σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες έχουν συνδεθεί με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου των πνευμόνων και ακόμη και πρόωρο θάνατο.

Σημείωση: Οι όποιες βιβλιογραφικές αναφορές χρησιμοποιούνται εδώ έχουν χαρακτήρα ενημέρωσης και μόνο, και δεν πρέπει να θεωρηθούν ότι εκφράζουν την επίσημη άποψη του ΚΠΑΣΣ ή ότι συνδέονται με τον ΚΠΑΣΣ με οποιονδήποτε τρόπο.

Πηγή: European Environment Agency Air Quality Report, 2013

Βενζόλιο

Το βενζόλιο είναι μια πτητική οργανική ένωση (Volatile Organic Compound-VOC), η οποία αποτελεί ένα από τα δευτερεύοντα συστατικά της βενζίνης. Έχει χαρακτηριστικό “γλυκό” άρωμα, μια και ανήκει ως χημική ένωση στην ομάδα των λεγόμενων αρωματικών υδρογονανθράκων.

Πηγές

Πηγές βενζολίου είναι τα πρατήρια βενζίνης και τα αυτοκίνητα διανομής της, καθώς επίσης και όλες οι μηχανές που χρησιμοποιούν βενζίνη σαν καύσιμο. Το βενζόλιο απελευθερώνεται κατά τη διαδικασία ανεφοδιασμού του πρατηρίου αλλά και των εξυπηρετούμενων από αυτό οχημάτων με καύσιμα, συνήθως με μορφή ατμών.

Επιπτώσεις

Το βενζόλιο σαν αυτούσια ένωση μπορεί να προκαλέσει χρόνιες παθήσεις όπως καρκίνο, προβλήματα στο κεντρικό νευρικό σύστημα, βλάβες στη λειτουργία του ήπατος και των νεφρών, ανωμαλίες στην αναπαραγωγή και να οδηγήσει σε προβληματικές γεννήσεις. Σε περίπτωση ψηλών συγκεντρώσεων τα άτομα που επηρεάζονται προτρέπονται όπως περιορίσουν τις μετακινήσεις τους στους εξωτερικούς χώρους στον ελάχιστο δυνατό βαθμό και να συμβουλεύονται τον προσωπικό τους ιατρό.

Πηγή: European Environment Agency Air Quality Report, 2013

Έμμονοι οργανικοί ρύποι

Οι έμμονοι οργανικοί ρύποι (POPs=persistent organic pollutants) είναι οργανικές ουσίες με τοξικά χαρακτηριστικά. Ονομάζονται έμμονοι διότι παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα (από μερικούς μήνες μέχρι και μερικά χρόνια) στο περιβάλλον, σε αντίθεση με τους άλλους ρύπους. Οι έμμονοι οργανικοί ρύποι βιοσυσσωρεύονται, δηλαδή συσσωρεύονται στους ζωντανούς οργανισμούς, ενώ διασπείρονται μέσω του αέρα, των υδάτων και των αποδημητικών ειδών και διεισδύουν στα χερσαία και τα υδάτινα οικοσυστήματα. Δεδομένου ότι η οικογένεια αυτή των οργανικών ενώσεων είναι εξαιρετικά λιπόφιλη, είναι δυνατό να βιοσυσσωρεύεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στο λιπώδη ιστό των ανωτέρων θηλαστικών και ψαριών. και είναι για το λόγο αυτό ιδιαιτέρως επιβλαβής για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.

Πηγές

Μια μεγάλη ομάδα POPs είναι οι ρύποι που εκπέμπονται από ανεξέλεγκτες καύσεις αποβλήτων (οικιακών, οικοδομικών, βιομηχανικών, γεωργικών, κτηνοτροφικών και άλλων) και που ονομάζονται Διοξίνες. Μία άλλη γνωστή ομάδα αυτών των ουσιών είναι τα Φουράνια.

Επιπτώσεις

Οι επιδράσεις των διοξινών στον άνθρωπο περιλαμβάνουν αύξηση των περιστατικών του καρκίνου των γεννητικών οργάνων και μείωση της γονιμότητας, αύξηση περιστατικών καρκίνου του στήθους και ενδομητρίωσης, ενίσχυση του αριθμού των περιστατικών διαβήτη στον πληθυσμό, επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα, ανωμαλίες στη μαθησιακή ικανότητα και τη συμπεριφορά των νέων κλπ. Σημειώνεται ότι υπάρχουν 135 είδη φουρανίων και 75 είδη διοξινών. Η σοβαρότητα των επιπτώσεων των POPs στον άνθρωπο και το περιβάλλον, έχει οδηγήσει στη Σύμβαση της Στοκχόλμης, και στην απόφαση 2006/507/ΕΚ. Η σύμβαση έχει κυρωθεί στην Κύπρο με το νόμο 42(III) του 2004. Σημειώνεται ότι ήδη από το καλοκαίρι του 2006 η Κύπρος συμμετείχε σε εκστρατεία μέτρησης των POPs με παθητικό δειγματολήπτη που τοποθετήθηκε έξω από το σταθμό μέτρησης Αγίας Μαρίνας για τους μήνες Ιούλιο – Οκτώβριο. Επισημαίνεται δε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει από το 2007 εκδώσει το εθνικό σχέδιο υλοποίησης για τη σύμβαση της Στοκχόλμης, με στόχο την μείωση των POPs. Από το 2009 συμμετέχει σε παρόμοια εκστρατεία στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος RECETOX. Γενικές πληροφορίες σε σχέση με POPs και την κατάσταση στην Κύπρο μπορείτε να βρείτε στο σχετικό τμήμα (Ατμοσφαιρική Ρύπανση > POPS) του διαδικτυακού μας τόπου.

Πηγή: European Environment Agency Air Quality Report, 2013