Νομοθεσία

Η παρακολούθηση και διαχείριση της Ποιότητας του Ατμοσφαιρικού Αέρα στην Κύπρο γίνεται μέσα από τις πρόνοιες των περί της Ποιότητας του Ατμοσφαιρικού Αέρα Νόμων του 2010 και 2017 και σειρά Κανονισμών που καθορίζουν όρια ποιότητας ατμοσφαιρικού αέρα για συγκεκριμένους ρύπους. Αρμόδια Αρχή για την εφαρμογή της πιο πάνω νομοθεσίας είναι το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων μέσω του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΤΕΕ) και ειδικότερα του Κλάδου Ποιότητας Αέρα (ΚΠΑ), που έχει και την απαραίτητη υποδομή, την αναγκαία τεχνογνωσία, την εμπειρία και τον εξοπλισμό για εφαρμογή της πιο πάνω νομοθεσίας.

Οι περί της Ποιότητας του Ατμοσφαιρικού Αέρα Νόμοι του 2010 και 2017  (Ν. 77(Ι)/2010 και N. 3(I)/2017) μαζί με τους Κανονισμούς Κ.Δ.Π. 111/2010Κ.Δ.Π. 37/2017 και Κ.Δ.Π. 38/2017 εναρμονίζουν τις οδηγίες 2004/107/ΕΚ, 2008/50/ΕΚ και 2015/1480/ΕΕ σχετικά με θέματα  ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα. Οι πιο πάνω Νόμοι και Κανονισμοί έχουν ως σκοπό:

(α) τον προσδιορισμό και καθορισμό των στόχων για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα στη Δημοκρατία,

(β) την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα στη Δημοκρατία βάσει κοινών μεθόδων και κριτηρίων κοινά αποδεκτών στην Ε.Ε.,

(γ) τη συγκέντρωση κατάλληλων πληροφοριών για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα,

(δ) την ενημέρωση του κοινού σε σχέση με την κατάσταση της ποιότητας αέρα,

(ε) τη διατήρηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα εκεί όπου είναι καλή και τη βελτίωσή της στις άλλες περιπτώσεις και

(στ) την προαγωγή της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε. σε ό,τι αφορά τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Η νομοθεσία αυτή, μεταξύ άλλων, καθορίζει ζώνες επιπέδων ποιότητας αέρα και περιλαμβάνει πρόνοιες για προγράμματα αντιμετώπισης προβλημάτων ατμοσφαιρικής ρύπανσης και βελτίωσης της ποιότητας του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος ανά ζώνη. Στο πλαίσιο αυτής της νομοθεσίας έχει καθοριστεί ότι η Κύπρος αποτελεί μια ενιαία ζώνη για όλους τους ρύπους.

Ο Ν. 77(Ι)/2010 είναι απλούστερος και ευκολότερος στην εφαρμογή του, χωρίς τις τροποποιήσεις που συνόδευαν τον Ν. 188(Ι)/2002, ενώ οι σειρές κανονισμών που καθορίζουν τους ρύπους ενδιαφέροντος και τα σχετικά όρια ποιότητας αέρα είναι τώρα μόνο δύο (από τέσσερις που ήταν στο παρελθόν).

Κατάλογος των νομοθετημάτων (Νόμων και Κανονισμών) που σχετίζονται με την ποιότητα του αέρα στην Κύπρο είναι διαθέσιμος εδώ.

Οι οριακές τιμές για όλους τους ρύπους με βάση την ισχύουσα νομοθεσία φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα.

Πίνακας: Οριακές τιμές για PM2.5, SO2, NO2, PM10, Pb, CO, Benzene, O3, As, Cd, Ni και PAHs, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2008/50/EC και τις εν ισχύ Ευρωπαϊκές θυγατρικές οδηγίες (δηλ. σύμφωνα με τους Κανονισμούς Κ.Δ.Π. 111/2007 και Κ.Δ.Π.327/2010 της Κυπριακής Δημοκρατίας).

Ρύπος(Pollutant)

Οριακή τιμή (limit value)

Περίοδος μέσου όρου (Averaging period)

Ημερομηνία επίτευξης οριακής τιμής (Legal nature)

Επιτρεπτές υπερβάσεις ανά έτος (Permitted exceedances each year)

Fine particles (PM2.5)

25 µg/m3

1 year

Target value enters into force 1.1.2010
Limit value enters into force 1.1.2015

n/a

Sulphur dioxide (SO2)

350 µg/m3

1 hour

Limit value enters into force 1.1.2005

24

125 µg/m3

24 hours

Limit value enters into force 1.1.2005

3

Nitrogen dioxide (NO2)

200 µg/m3

1 hour

Limit value enters into force 1.1.2010

18

40 µg/m3

1 year

Limit value enters into force 1.1.2010

n/a

PM10

50 µg/m3

24 hours

Limit value enters into force 1.1.2005

35

40 µg/m3

1 year

Limit value enters into force 1.1.2005

n/a

Lead (Pb)

0.5 µg/m3

1 year

Limit value enters into force 1.1.2005 (or 1.1.2010 in the immediate vicinity of specific, notified industrial sources; and a 1.0 µg/m3 limit value applies from 1.1.2005 to 31.12.2009)

n/a

Carbon monoxide (CO)

10 mg/m3

Maximum daily 8 hour mean

Limit value enters into force 1.1.2005

n/a

Benzene

5 µg/m3

1 year

Limit value enters into force 1.1.2010

n/a

Ozone (O3)

120 µg/m3

Maximum daily 8 hour mean

Target value enters into force 1.1.2010

25 days averaged over 3 years

Arsenic (As)

6 ng/m3

1 year

Target value enters into force 31.12.2012

n/a

Cadmium (Cd)

5 ng/m3

1 year

Target value enters into force 31.12.2012

n/a

Nickel (Ni)

20 ng/m3

1 year

Target value enters into force 31.12.2012

n/a

Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs)

1 ng/m3
(expressed as  concentration of Benzo(a)pyrene)

1 year

Target value enters into force 31.12.2012

n/a

The average exposure indicator (AEI) is determined as a 3-year running annual mean PM2.5 concentration averaged over the selected monitoring stations in agglomerations and larger urban areas, set in urban background locations to best assess the PM2.5 exposure to the general population.

Title

Metric

Averaging period

Legal nature

Permitted exceedences each year

PM2.5 
Exposure concentration obligation

20 µg/m3
(AEI)

Based on 3 year average

Legally binding in 2015 (years 2013,2014,2015)

               n/a

PM2.5 
Exposure reduction target

Percentage reduction 
+ all measures to reach 18 µg/m3
(AEI)

Based on 3 year average

Reduction to be attained where possible in 2020, determined on the basis of the value of exposure indicator in 2010

               n/a


Depending on the value of AEI in 2010, a percentage reduction requirement ( 0,10,15, or 20%) is set in the Directive. If AEI in 2010 is assessed to be over 22 µg/m3, all appropriate measures need to be taken to achieve 18 µg/m3 by 2020

Σημειώσεις:

  • Limit value=οριακή τιμή: είναι το επίπεδο (τιμή) συγκέντρωσης ρύπων το οποίο καθορίζεται βάσει της τρέχουσας επιστημονικής γνώσης, με στόχο την αποφυγή, την πρόληψη ή τη μείωση των επιβλαβών επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία και/ή το περιβάλλον. Πρόκειται για όριο που πρέπει να επιτευχθεί εντός δεδομένης προθεσμίας, και χωρίς ακολούθως να υπάρχουν υπερβάσεις.
     
  • Target value=τιμή στόχος: είναι το επίπεδο (τιμή) συγκέντρωσης ρύπων το οποίο καθορίζεται με σκοπό να αποφεύγονται, να προλαμβάνονται ή να μειώνονται οι επιβλαβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και/ή στο σύνολο του περιβάλλοντος, που επιτυγχάνεται κατά το δυνατόν εντός δεδομένης χρονικής περιόδου.
     
  • Όριο συναγερμού: το επίπεδο πέραν του οποίου υπάρχει κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία του πληθυσμού εν γένει ύστερα από σύντομη έκθεση και κατά τη διαπίστωση του οποίου τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν άμεσα μέτρα.Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι θα πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα από τον αρμόδιο Υπουργό και τις κρατικές υπηρεσίες της Δημοκρατίας της Κύπρου.
     
  • Όριο ενημέρωσης: το επίπεδο πέραν του οποίου η βραχύχρονη έκθεση εγκυμονεί, για ιδιαίτερα ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού, κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, με αποτέλεσμα να καθίσταται απαραίτητη η άμεση και κατάλληλη πληροφόρηση.

Τα θέματα ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα είναι αντικείμενο της Οδηγίας για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα  και για καθαρότερο αέρα για την Ευρώπη (Οδηγία 2008/50/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) που τέθηκε σε ισχύ στις 11 Ιουνίου 2008. Η Οδηγία 2008/50/ΕΚ καθορίζει με σαφήνεια και λεπτομερώς κανόνες για ενημέρωση του κοινού σε θέματα ποιότητας αέρα. Έτσι, καθορίζεται ότι θα πρέπει να παρέχεται ενημέρωση προς το κοινό σε σχέση με τα επίπεδα ποιότητας αέρα, τουλάχιστον μία φορά την ημέρα και όπου είναι δυνατό σε ωριαία βάση. Ταυτόχρονα, η οδηγία αυτή έθεσε για πρώτη φορά όρια ποιότητας αέρα για τα λεγόμενα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (ΑΣ2.5), και καθόρισε τη δυνατότητα χρήσης μοντέλων ποιότητας αέρα ως συμπληρωματικών για την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα. Σημειώνεται επίσης ότι η Οδηγία ορίζει διάφορα είδη ορίων (που είναι τιμές συγκεντρώσεων ανά ρύπο βάσει των οποίων πρέπει να ενημερώνεται το κοινό, να λαμβάνονται αποτρεπτικά ή περιοριστικά μέτρα κλπ).

Επιπρόσθετα με στόχο την πρόληψη, την αποφυγή και τον περιορισμό των δυσμενών επιδράσεων ορισμένων ουσιών στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον, στις 15 Δεκεμβρίου 2014 τέθηκε σε ισχύ η Οδηγία 2004/107/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το αρσενικό, το κάδμιο, τον υδράργυρο, το νικέλιο και τους πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες στον ατμοσφαιρικό αέρα.

Τέλος, στις 28.8.2015 τέθηκε σε ισχύ η οδηγία 2015/1480/ΕΕ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση ορισμένων παραρτημάτων των Οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2004/107/ΕΚ και 2008/50/ΕΚ, που ορίζουν τους κανόνες σχετικά με τις μεθόδους αναφοράς, την επικύρωση των δεδομένων και την τοποθεσία των σημείων δειγματοληψίας για την εκτίμηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα.

Πίνακας 1: Οριακές τιμές για PM2.5, SO2, NO2, PM10, Pb, CO, Benzene, O3, As, Cd, Ni και PAHs, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2008/50/EC και τις εν ισχύ Ευρωπαϊκές  θυγατρικές οδηγίες (δηλ. σύμφωνα με τους Κανονισμούς Κ.Δ.Π. 111/2007 και Κ.Δ.Π.327/2010 της Κυπριακής Δημοκρατίας).

Ρύπος (Pollutant)

Οριακή τιμή (limit value)

Περίοδος μέσου όρου (Averaging period)

Ημερομηνία επίτευξης οριακής τιμής (Legal nature)

Επιτρεπτές υπερβάσεις ανά έτος (Permitted exceedances each year)

Fine particles (PM2.5)

25 µg/m3

1 year

Target value enters into force 1.1.2010
Limit value enters into force 1.1.2015

n/a

Sulphur dioxide (SO2)

350 µg/m3

1 hour

Limit value enters into force 1.1.2005

24

125 µg/m3

24 hours

Limit value enters into force 1.1.2005

3

Nitrogen dioxide (NO2)

200 µg/m3

1 hour

Limit value enters into force 1.1.2010

18

40 µg/m3

1 year

Limit value enters into force 1.1.2010

n/a

PM10

50 µg/m3

24 hours

Limit value enters into force 1.1.2005

35

40 µg/m3

1 year

Limit value enters into force 1.1.2005

n/a

Lead (Pb)

0.5 µg/m3

1 year

Limit value enters into force 1.1.2005 (or 1.1.2010 in the immediate vicinity of specific, notified industrial sources; and a 1.0 µg/m3 limit value applies from 1.1.2005 to 31.12.2009)

n/a

Carbon monoxide (CO)

10 mg/m3

Maximum daily 8 hour mean

Limit value enters into force 1.1.2005

n/a

Benzene

5 µg/m3

1 year

Limit value enters into force 1.1.2010

n/a

Ozone

120 µg/m3

Maximum daily 8 hour mean

Target value enters into force 1.1.2010

25 days averaged over 3 years

Arsenic (As)

6 ng/m3

1 year

Target value enters into force 31.12.2012

n/a

Cadmium (Cd)

5 ng/m3

1 year

Target value enters into force 31.12.2012

n/a

Nickel (Ni)

20 ng/m3

1 year

Target value enters into force 31.12.2012

n/a

Polycyclic Aromatic Hydrocarbons

1 ng/m3
(expressed as  concentration of Benzo(a)pyrene)

1 year

Target value enters into force 31.12.2012

n/a


The average exposure indicator (AEI) is determined as a 3-year running annual mean PM2.5 concentration averaged over the selected monitoring stations in agglomerations and larger urban areas, set in urban background locations to best assess the PM2.5 exposure to the general population.

Title

Metric

Averaging period

Legal nature

Permitted exceedences each year

PM2.5 
Exposure concentration obligation

20 µg/m3
(AEI)

Based on 3 year average

Legally binding in 2015 (years 2013,2014,2015)

               n/a

PM2.5 
Exposure reduction target

Percentage reduction 
+ all measures to reach 18 µg/m3
(AEI)

Based on 3 year average

Reduction to be attained where possible in 2020, determined on the basis of the value of exposure indicator in 2010

               n/a


Depending on the value of AEI in 2010, a percentage reduction requirement ( 0,10,15, or 20%) is set in the Directive. If AEI in 2010 is assessed to be over 22 µg/m3, all appropriate measures need to be taken to achieve 18 µg/m3 by 2020


Σημειώσεις:

  • Limit value=οριακή τιμή: είναι το επίπεδο (τιμή) συγκέντρωσης ρύπων το οποίο καθορίζεται βάσει της τρέχουσας επιστημονικής γνώσης, με στόχο την αποφυγή, την πρόληψη ή τη μείωση των επιβλαβών επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία και/ή το περιβάλλον. Πρόκειται για όριο που πρέπει να επιτευχθεί εντός δεδομένης προθεσμίας, και χωρίς ακολούθως να υπάρχουν υπερβάσεις.
     
  • Target value=τιμή στόχος: είναι το επίπεδο (τιμή) συγκέντρωσης ρύπων το οποίο καθορίζεται με σκοπό να αποφεύγονται, να προλαμβάνονται ή να μειώνονται οι επιβλαβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και/ή στο σύνολο του περιβάλλοντος, που επιτυγχάνεται κατά το δυνατόν εντός δεδομένης χρονικής περιόδου.
     
  • Όριο συναγερμού: το επίπεδο πέραν του οποίου υπάρχει κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία του πληθυσμού εν γένει ύστερα από σύντομη έκθεση και κατά τη διαπίστωση του οποίου τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν άμεσα μέτρα.Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι θα πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα από τον αρμόδιο Υπουργό και τις κρατικές υπηρεσίες της Δημοκρατίας της Κύπρου.
     
  • Όριο ενημέρωσης: το επίπεδο πέραν του οποίου η βραχύχρονη έκθεση εγκυμονεί, για ιδιαίτερα ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού, κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, με αποτέλεσμα να καθίσταται απαραίτητη η άμεση και κατάλληλη πληροφόρηση.